Als je in Nederland woont en bitcoin bezit, kun je niet om de Belastingdienst heen. Vermogensbelasting bestaat al decennialang in ons kikkerlandje en ook digitale munten vallen binnen dat systeem.
Toch is het overzicht voor veel investeerders ver te zoeken. Met nieuwe tarieven, strengere controle en zelfs de mogelijkheid om geld terug te krijgen, is het juist nu belangrijk om helder te hebben hoe vermogensbelasting precies werkt en waar je als bitcoiner aan toe bent.
Van eenvoudig systeem naar hoofdpijndossier
De Belastingdienst heeft lang de slogan gehad ”leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker’’ maar als het gaat om box 3 (lees: vermogensbelasting) is het nogal een puinhoop. Over de jaren is er veel veranderd en dat maakt het allesbehalve makkelijk voor investeerders.
Sinds 2001 belast Nederland vermogen in box 3 op basis van een fictief rendement. Jarenlang was dat systeem overzichtelijk: de Belastingdienst ging ervan uit dat iedereen gemiddeld 4 procent rendement behaalde en hief daar belasting over, ongeacht wat iemand in werkelijkheid verdiende.
Vanaf 2017 veranderde de opzet van box 3 ingrijpend. De Belastingdienst ging ervan uit dat mensen met meer vermogen een deel daarvan belegden, ook als dat in werkelijkheid niet zo was. Het vermogen werd op papier opgesplitst in een spaardeel en een beleggingsdeel, elk met een eigen fictief rendement. Voor spaarders pakte dat nadelig uit. Zelfs wie zijn geld volledig op een spaarrekening had staan, werd deels aangeslagen alsof er was belegd, terwijl de spaarrente in die jaren vrijwel nul was. Daardoor betaalden veel mensen belasting over rendement dat zij nooit hadden behaald.
Dat leidde in 2021 tot het beruchte Kerstarrest. De Hoge Raad oordeelde dat box 3 in strijd was met het eigendomsrecht. En als tijdelijke oplossing kwam in 2023 de Overbruggingswet.
Sindsdien maakt de Belastingdienst onderscheid tussen spaargeld, schulden en ‘overige bezittingen’. In die laatste categorie valt bitcoin en andere cryptomunten, samen met aandelen, ETF’s, edelmetalen en vastgoed dat niet je eigen woning is.
De naam Overbruggingswet is heel letterlijk gekozen en zegt eigenlijk precies wat de wet moest doen: tijd overbruggen. De overheid moest snel ingrijpen na het oordeel, maar het ontwikkelen van een volledig nieuw stelsel op basis van werkelijk bleek juridisch en technisch enorm complex. Dat kon niet van de ene op de andere dag worden ingevoerd.
Het kabinet wil op 1 januari 2028 belasting gaan heffen over de echte inkomsten uit vermogen (het werkelijke rendement). Je betaalt dan belasting over de toegenomen waarde van je bitcoins. Dat wordt ook wel vermogensaanwasbelasting genoemd.
Hier is veel ophef over. Als bitcoin een goed jaar draait, dan zitten Nederlandse investeerders opgescheept met torenhoge belastingaanslagen. Als je dat niet zomaar kunt ophoesten, zou je dus gedwongen kunnen worden om een deel van je voorraad te verkopen.
In het coalitieakkoord 2026-2030 staat dat de beoogde regeringspartijen uiteindelijk een vermogenswinstbelasting willen waarbij je pas belasting betaalt als je daadwerkelijk winst neemt (lees: verkoopt). Maar een nieuwe box-3 wet komt hoe dan ook niet vóór 2029.
Hoe box 3 werkt in 2025
Voor belastingjaar 2025, waarvoor je dit jaar aangifte doet, geldt een heffingsvrij vermogen van 57.684 euro per persoon. Alleen het vermogen daarboven wordt belast.
Zoals gezegd valt bitcoin onder ‘overige bezittingen’ en daar hoort in 2025 een forfaitair rendement van 6,04 procent bij. Over dit fictieve rendement betaal je 36 procent belasting.
Belangrijk detail: de Belastingdienst kijkt uitsluitend naar de waarde van je bitcoin op 1 januari om 00:00 uur (ook wel de peildatum genoemd). Wat de markt daarna doet, is fiscaal irrelevant.
Wat verandert er in 2026?
Op Prinsjesdag leek het erop dat box 3 opnieuw fors zwaarder zou worden. Het kabinet wilde het heffingsvrije vermogen verlagen en het fictieve rendement verhogen. Dat plan stuitte op veel kritiek en werd uiteindelijk aangepast.
Voor belastingjaar 2026, waarvoor je in 2027 betaalt, gelden de volgende regels:
- Heffingsvrij vermogen: 59.357 euro
- Forfaitair rendement overige bezittingen: 6 procent
- Belastingtarief box 3: 36 procent
Laten we even de rekenmachine erbij pakken.
Stel dat je op 1 januari 2026 voor 100.000 euro aan bitcoin bezit en verder geen vermogen hebt.
- Het belastbare deel bedraagt: 100.000 – 59.357 = 40.643 euro
- Daarover rekent de Belastingdienst een fictief rendement van 6 procent: 40.643 × 0,06 = 2.438 euro
- Over dat bedrag betaal je 36 procent belasting: 878 euro aan box 3-belasting
Geld terugkrijgen is mogelijk
Nieuw en belangrijk is de Wet tegenbewijsregeling box 3, die in juli 2025 is aangenomen. Wie kan aantonen dat het werkelijke rendement lager was dan het forfait, mag dat corrigeren via het formulier Opgaaf Werkelijk Rendement in Mijn Belastingdienst.
Voor 2025 kan dat relevant zijn, aangezien de bitcoinprijs het jaar in het rood had afgesloten.
De Belastingdienst herberekent automatisch de aanslag en keert bij een gunstige uitkomst geld terug. Hiervoor heb je tot 31 december 2027 de tijd.
Volledig zicht dankzij DAC8
Vanaf dit jaar kijkt de fiscus bovendien scherper mee dan ooit. Met de Europese richtlijn DAC8, die sinds 1 januari 2026 geldt, zijn crypto-exchanges verplicht om saldo’s en transacties te registreren.
Vanaf 2027 worden deze gegevens automatisch doorgestuurd naar de Belastingdienst en, indien relevant, gedeeld met andere Europese belastingdiensten. Aan de aangifte zelf verandert op papier weinig. Crypto-investeerders blijven hun vermogen zelf opgeven in box 3.
De controle achteraf wordt echter een stuk strenger. De Belastingdienst kan aangiftes rechtstreeks naast de data leggen die exchanges en brokers hebben aangeleverd. Komt dat niet overeen, dan vallen afwijkingen sneller op en kan de fiscus gerichte vragen stellen of een onderzoek starten. De ruimte om fouten te maken, of vermogen buiten beeld te houden, wordt daarmee aanzienlijk kleiner.
