Bitcoin werd bijna twintig geleden bedacht als ontsnapping uit het op vertrouwen gebaseerde financiële systeem. Ironisch genoeg wordt de cryptomunt nu steeds vaker omarmd door de traditionele wereld.
Ook in ons kikkerlandje worden stappen gezet. Grote banken, maar ook kleinere spelers durven het nu aan. Zo ook de stokoude (opgericht in 1737) vermogensbeheerder Van Lanschot Kempen. Wij spraken met Denis van Beetz, director private banking, die zelf al een tijdje een Bitcoin-liefhebber is.
Van Lanschot Kempen schuift op richting Bitcoin en crypto
Van Lanschot Kempen, genoteerd aan Euronext Amsterdam, is al bijna drie eeuwen een onafhankelijke vermogensbeheerder, gespecialiseerd in private banking, investment management en investment banking.
Van Beetz raakte in 2017 voor het eerst in aanraking met bitcoin via een relatie die toen al veel vermogen had vergaard met de digitale munt. In 2018 verdiepte hij zich verder, legde hij zelf geld in en raakte hij, zoals bitcoiners dat noemen, ‘orange-pilled’ – hij runt zelfs een eigen Bitcoin-node, want “we moeten meer weten dan leken, zodat we het goed uit kunnen leggen”.
Sinds kort heeft bitcoin een plek gekregen binnen de dienstverlening van Van Lanschot Kempen. Professionele klanten kunnen nu via Bitcoin Exchange-Traded Products (ETP’s) blootstelling krijgen aan de koers. Dit zijn beursgenoteerde fondsen die bitcoin aanhouden.
Volgens Van Beetz komt die stap van twee kanten. Enerzijds is er een groeiende klantvraag, anderzijds zijn steeds meer collega’s binnen de organisatie overtuigd geraakt.
“Steeds meer collega’s verdiepen zich in bitcoin. Zodra ze erover lezen of ik een masterclass geef, worden ze vaak gegrepen. Dan is het ineens niet meer zo spannend, eng of crimineel als ze dachten.”
Vijf jaar geleden lag dat anders. “Het aantal mensen dat ermee bezig was, was op één hand te tellen.” De houding was toen duidelijk: iets wat ongereguleerd en extreem volatiel is, past niet bij een vermogensbeheerder die al sinds 1737 op het vermogen van klanten past.
Die volatiliteit is er nog steeds, zij het in mindere mate. Maar met de komst van MiCAR, de eerste Europese crypto-wetgeving, en beursgenoteerde fondsen is Bitcoin volgens Van Beetz heel wat volwassener geworden.
Een belangrijk struikelblok voor banken is het onboarden van klanten met cryptovermogen. Van Beetz legt uit dat Van Lanschot Kempen dit heeft opgelost met behulp van Cense. Via een beveiligde portal kunnen klanten hun publieke wallet-adressen, exchange-accounts of transactiegeschiedenis aanleveren.
Cense bundelt die data en maakt er een geanonimiseerd rapport van, waarmee de bank kan beoordelen hoe het vermogen is opgebouwd. Zo kan Van Lanschot Kempen voldoen aan regelgeving, zonder klanten op te zadelen met kostbare en langdurige onderzoeken. Van Beetz zegt ”hartstikke trots” te zijn op de onboardingsoplossing.
Waarom bitcoin-fondsen zo populair zijn
In de Verenigde Staten werden ongeveer twee jaar geleden de allereerste bitcoin-fondsen in het leven geroepen. Die groeiden uit tot de best presterende ETF-introducties ooit. In Europa konden beleggers al iets eerder via de beurs blootstelling krijgen aan bitcoin.
Volgens Van Beetz is de populariteit eenvoudig te verklaren.
“Mensen vinden het gedoe om een account te openen bij Bitvavo of Kraken. En ze vinden het ook gedoe om een eigen wallet aan te maken. Het idee dat je geld weg is als je je keys kwijtraakt, vinden ze spannend. Dus: gemak.”
Hij legt ook uit waarom banken zo blij zijn met de komst van de beursproducten.
“Een ETF past in onze systemen. Die hebben we al. Het is het openzetten van een schuifje en alles loopt mee. Iets nieuws bouwen kost tijd en geld. Technisch gezien is het met een ETF gewoon een druk op de knop.”
Van Beetz sluit niet uit dat Van Lanschot Kempen in de toekomst ook ‘echte’ bitcoin zal aanbieden. Hij schetst een toekomstbeeld waarin bankrekeningen verdwijnen en plaatsmaken voor wallets met euro’s, aandelen en bitcoin naast elkaar.
ETF’s vs self-custody
Voor bitcoiners in hart en nieren is het vaak lastig om fondsen te accepteren die bitcoin ‘verpakken’. Dat staat haaks op de ideologie van zelf je eigen bank zijn.
Voor Van Beetz is dat geen probleem, mits één voorwaarde overeind blijft: self-custody. Dat is het zelf bewaren van je private keys (de geheime codes die toegang geven tot je bitcoin).
“Zolang je altijd kunt zeggen: ik verkoop mijn ETF’s en koop echte bitcoin in een self-hosted wallet, is het geen probleem.”
Volgens Van Beetz dragen fondsen juist bij aan de adoptie van Bitcoin. Mensen zijn nu eenmaal gemaksdieren en vinden het prettig als bitcoin gewoon naast aandelen staat in dezelfde beleggingsapp. Daar komt bij dat zelf bitcoin beheren verantwoordelijkheid vraagt. Gaat er iets mis, dan is er geen helpdesk om op terug te vallen.
MiCAR als noodzakelijke stap
Veel bitcoiners zijn kritisch op MiCAR, dat sinds de zomer van 2024 gefaseerd is ingevoerd. Hoewel bitcoin zelf niet te reguleren is, raakt de wetgeving wel de partijen eromheen. Onder andere privacy staat daardoor onder druk.
Voor Van Lanschot Kempen is MiCAR juist essentieel geweest om überhaupt over Bitcoin na te denken. “Zonder MiCAR zijn we ongereguleerd. En ongereguleerd doen wij niet.”
De regels leggen volgens Van Beetz basale principes vast, zoals dat klanten een eerlijke prijs moeten krijgen bij orderafhandeling. “Zonder dat kun je het niet eens overwegen.”
Voor crypto-aanbieders (CASP’s) is het een ander verhaal. Het kan duur en belastend zijn, vooral voor kleinere spelers. Maar voor bestaande financiële instellingen werkt het juist als een brug.
Europa is voorzichtiger met Bitcoin
Hoewel er ook in Europa stappen worden gezet, loopt de Bitcoin-adoptie in de Verenigde Staten voor. Rabobank en ING bieden sinds kort bitcoin-fondsen aan, maar in de VS bouwen grote banken zelfs al hun eigen handelsplatformen.
Volgens Van Beetz is dat geen verrassing. “In Europa zijn we trager dan Amerika. We hechten meer waarde aan privacy en regelgeving. Daardoor duurt het langer.”
Toch ziet hij dat innovatie ook hier op gang komt. Door bitcoin-gedekte leningen noemt hij als voorbeeld. “Blockrise in Rotterdam biedt ze nu aan. Dat is voor mij een signaal dat er vraag is. En als er vraag is, komt het aanbod.”
Hij benadrukt ook nog waarom banken niet zomaar van de ene op de andere dag in kunnen stappen.
“Het gaat om vertrouwen en reputatie. Besluitvorming gaat door veel lagen. Mensen moeten begrijpen waar ze ja tegen zeggen. Dat kost tijd.”
Bitcoin heeft banken nodig
Bitcoin werd door Satoshi Nakamoto, de mysterieuze oprichter, gepresenteerd als alternatief betaalsysteem waar vertrouwen wordt ingeruild voor wiskunde. Inmiddels is het narratief verschoven en wordt het vooral beschouwd als oppotmiddel of ‘digitaal goud’.
“Als de wereld blijft zoals die nu is, dan heeft het digitale goudverhaal de overhand.
Maar het gaat om de ‘what if’. Als je een alternatief hebt, dan is dat waardevol. In een extreem scenario kan het heel fijn zijn dat je gewoon peer-to-peer kunt betalen. Dus ik denk dat het samen kan gaan.’’
Bitcoin is in 2008 bedacht, midden in de wereldwijde financiële crisis. Het is een reactie op het falen van het bancaire systeem, maar volgens Van Beetz zijn banken nu onmisbaar voor de brede adoptie. “Banken moeten het veilig en eenvoudig maken. De ideologie hoort bij de community.”
‘’We hebben altijd gezegd: we verkopen onze coins aan de bankiers. Helemaal goed. Zolang je als bitcoiner maar die mogelijkheid blijft houden om zelf een wallet te gebruiken.”
