Japan bereidt opnieuw een grote aanscherping van de regels voor digitale activa voor. De Financial Services Agency (FSA) wil dat cryptobeurzen verplicht aansprakelijkheidsreserves opbouwen. Met die buffers moeten klanten kunnen worden gecompenseerd bij hacks, problemen in de bedrijfsvoering of faillissementen, schrijft zakenkrant Nikkei op basis van eigen berichtgeving.
Het voorstel markeert een duidelijke koerswijziging in hoe Japan de risico’s rond de bewaring van digitale activa inschat. Cryptobeurzen moeten klanttegoeden nu al in cold wallets bewaren. Deze offline opslag moet de kans op diefstal verkleinen, omdat de crypto-activa niet direct met het internet zijn verbonden.
In de huidige wet is echter geen enkele plicht opgenomen om financiële reserves aan te houden als er ondanks deze waarborgen toch verliezen ontstaan. Toezichthouders vinden dat gat inmiddels onacceptabel. Een reeks hacks met veel media-aandacht heeft dat inzicht versneld.
De FSA wil in 2026 een wetsvoorstel bij het parlement indienen. Als de wet wordt aangenomen, moeten cryptobeurzen reserveposities opbouwen die vergelijkbaar zijn met die van traditionele effectenmakelaars. Die houden doorgaans tussen ¥2 miljard en ¥40 miljard aan, afhankelijk van hun handelsvolume.
Deze referentiewaarden vormen samen met de geschiedenis van eerdere diefstallen van crypto-activa de basis voor de FSA. Op basis daarvan zal de toezichthouder bepalen welke drempels voor handelsplatformen in digitale activa passend zijn.
Om de financiële last te verlichten, overweegt de FSA dat een deel van de verplichting via verzekeringen mag worden ingevuld. Die lijn sluit aan bij beleid in de Europese Unie en Hongkong. Daar gelden inmiddels kapitaal- en verzekeringsplichten voor cryptoplatformen, na een eigen golf aan beveiligingsincidenten.
De pijnlijke hackgeschiedenis van Japan
De draai in Japan komt voort uit een pijnlijk verleden. In mei 2024 verloor DMM Bitcoin ¥48,2 miljard aan bitcoin bij een hack – een van de grootste beursincidenten in het land sinds Mt. Gox. In februari 2025 raakte Bybit wereldwijd circa $1,46 miljard kwijt door een hack.
Die gebeurtenissen hebben de discussie nieuw leven ingeblazen of alleen regels rond cold wallets nog wel volstaan. Dat speelt des te meer nu cryptobeurzen steeds meer technologie en operationele processen uitbesteden aan externe leveranciers.
De hervormingen gaan verder dan alleen de reserves. De FSA wil een juridisch kader dat ervoor zorgt dat klanttegoeden snel kunnen worden teruggegeven als een cryptobeurs omvalt of de leiding de controle verliest.
Dat vraagt om een strengere scheiding tussen klant- en bedrijfsmiddelen. Daarnaast moeten door de rechtbank aangewezen bewindvoerders ruimere en duidelijkere bevoegdheden krijgen om gelden rechtstreeks aan gebruikers terug te storten.
Toezichthouders denken ook na over een bredere herindeling van crypto-activa onder de Financial Instruments and Exchange Act. Daarmee erkennen ze dat crypto is opgeschoven van betaalmiddel naar speculatief beleggingsproduct. Zo’n stap zou leiden tot verbodsbepalingen rond handel met voorkennis, strengere publicatie- en rapportageplichten en zwaardere controles op bewaaractiviteiten. In de praktijk schuift crypto dan op richting het toezichtskader dat nu geldt voor effectenbedrijven.
Japan zet ook parallel stappen op aangrenzende fronten. De FSA overweegt een registratiesysteem voor externe bewaardiensten en technologieaanbieders. Daarmee wordt het toezicht op de bredere infrastructuur achter cryptobeurzen verder aangescherpt.
In de tussentijd verdiepen binnenlandse financiële instellingen hun rol. JPYC bracht onlangs wat het zelf de eerste volledig inwisselbare, aan de yen gekoppelde stablecoin ter wereld noemt op de markt. Grote vermogensbeheerders bereiden bovendien de eerste Japanse beleggingsfondsen voor die in crypto beleggen.
Samen laten de geplande reserve-eis en de bredere regulatoire herziening zien dat Japan zijn cryptomarkt wil verstevigen. Tegelijk wil het land institutionele partijen nadrukkelijker bij die markt betrekken.
Japan en lagere belasting op crypto
Eerder dit jaar heeft de Financial Services Agency (FSA) in Japan een omvangrijk plan afgerond om 105 cryptovaluta – waaronder bitcoin – aan te merken als financiële producten onder de Financial Instruments and Exchange Act. Die stap legt op deze munten dezelfde regels rond openbaarmaking, rapportage en markttoezicht als voor traditionele effecten gelden.
Cryptobeurzen moeten dan gedetailleerde informatie publiceren over onder meer de uitgever van elke token, de opzet van de blockchain en de volatiliteit. Nieuwe regels rond handel met voorkennis verbieden uitgevers en bestuurders van beurzen om te handelen op basis van niet-openbare informatie, zoals aanstaande listings of faillissementen. De wetswijzigingen zullen naar verwachting in de zittingsperiode van het Japanse parlement in 2026 worden ingediend.
De FSA dringt tegelijk aan op een ingrijpende hervorming van de belastingregels. Winsten op crypto-activa vallen nu onder ‘overige inkomsten’ en kunnen tot 55 procent worden belast. De toezichthouder wil dat vervangen door een vast tarief van 20 procent, net als bij aandelen. Die wijziging zou in 2026 kunnen ingaan en gelden voor zowel particulieren als instellingen. De stappen komen op een moment dat Japan zijn Web3-strategie versnelt en opnieuw kijkt naar regels die banken beperken in het aanhouden of aanbieden van cryptoactiva.Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Historische resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
De Tsjechische Nationale Bank (CNB) heeft voor het eerst in haar geschiedenis bitcoin gekocht. De aankoop ter waarde van $ 1 miljoen markeert een voorzichtige, maar symbolische stap van een Europese centrale bank in de wereld van digitale activa.
De Tsjechische Nationale Bank meldt dat de kleine portefeuille, die buiten de internationale reserves wordt aangehouden, onderdeel is van een experiment. De bank wil praktische ervaring opdoen met op blockchain gebaseerde activa.
Naast bitcoin bevat de portefeuille een op de Amerikaanse dollar gebaseerde stablecoin en een getokeniseerde depositorekening (tokenised deposit). Gouverneur Aleš Michl benadrukte dat het doel niet is om te speculeren of de reserves te spreiden. De bank wil vooral leren.
‘Het doel was om gedecentraliseerde bitcoin te testen vanuit het perspectief van een centrale bank en om de mogelijke rol bij de spreiding van onze reserves te beoordelen’, zei hij. ‘We zullen het publiek gedurende het proces informeren over onze ervaringen en over twee tot drie jaar met een evaluatie komen.’
BREAKING: Czech National Bank just purchased $1 million worth of #Bitcoin and crypto for the first time in its history.
De stap doet denken aan Taiwan. De centrale bank daar liet weten te onderzoeken of bitcoin kan worden toegevoegd aan de nationale reserves en dat zij ondersteunende regelgeving gaat opstellen, te beginnen met een pilot met in beslag genomen BTC.
Bitcoin als voorzichtige stap, geen beleidswijziging
De Tsjechische Nationale Bank benadrukte dat dit geen wijziging is van de strategie voor het beheer van de reserves. Het experiment staat volledig los van de buitenlandse reserves van de bank. Het heeft geen invloed op de mogelijkheid om in te grijpen op de valutamarkten of om het monetaire beleid te voeren.
‘De koruna is ons wettig betaalmiddel. De Tsjechische Nationale Bank houdt de inflatie laag en de koruna sterk,’ zei Michl. ‘Tegelijkertijd zullen er de komende jaren snel nieuwe manieren ontstaan om te betalen en te beleggen. Als centrale bank willen wij die mogelijkheden verkennen en in de praktijk testen.’
Met de testportefeuille kan de Tsjechische Nationale Bank de operationele kant van het aanhouden van digitale activa onderzoeken. Het gaat daarbij om zaken als bewaring, sleutelbeheer, boekhouding, controle en procedures tegen witwassen van geld.
De bank wil ook mogelijke crisisscenario’s naspelen en de veiligheid van meerlagige goedkeuringsprocessen beoordelen. Zulke details zijn volgens de bank niet volledig te doorgronden met alleen theorie of simulaties.
De toekomst van geld testen
Het project past in een bredere belangstelling bij landen en centrale banken voor de vraag hoe blockchain de financiële sector kan veranderen. Tot nu toe richtte het meeste onderzoek zich op central bank digital currencies (CBDC’s), digitale munten van centrale banken. Het initiatief van de Tsjechische centrale bank richt zich echter op publieke en private digitale activa – waaronder bitcoin – als daadwerkelijke, belegbare instrumenten.
‘Het doel is om praktische ervaring op te doen met technologieën die in de toekomst de werking van het financiële stelsel en het betalingsverkeer ingrijpend kunnen veranderen,’ aldus de Tsjechische Nationale Bank in haar verklaring.
In effect, the Czech central bank is running a small, real-world experiment: what does it mean for a traditional financial institution to own, store, and account for assets that live on open blockchains?
Feitelijk voert de Tsjechische centrale bank een klein experiment in de echte wereld uit. De bank onderzoekt wat het betekent voor een traditionele financiële instelling om activa te bezitten, te bewaren en in de boeken te zetten die op open blockchains bestaan.
De samenstelling van de portefeuille – bitcoin, een dollar-stablecoin en een getokeniseerde bankdeposito – stelt de bank in staat drie duidelijk verschillende categorieën digitale activa te vergelijken.
Bitcoin staat voor de gedecentraliseerde kant. Stablecoins functioneren als digitale cash uit de private sector. Getokeniseerde deposito’s geven volgens de bank een voorproefje van hoe gereguleerde financiën er in de toekomst uit kunnen zien.
Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Historische resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
Een Chinese vrouw die een piramidespel van meerdere miljarden dollars opzette en een groot deel van de opbrengst in crypto-activa witwaste, is dinsdag in het Verenigd Koninkrijk veroordeeld tot elf jaar en acht maanden cel, meldde Reuters.
Zhimin Qian (47), bekend als de ‘godin van de rijkdom’, bekende twee aanklachten wegens het verkrijgen en het in bezit hebben van crimineel vermogen.
Qian runde tussen 2014 en 2017 het beleggingsbedrijf Lantian Gerui. In die periode lichtte zij ongeveer 128.000 beleggers in China op voor zo’n 40 miljard renminbi ($5,62 miljard). Volgens het Openbaar Ministerie werd circa 6 miljard renminbi ($845 miljoen) weggesluisd en omgezet in bitcoin.
Tijdens een jarenlang onderzoek namen de Britse autoriteiten meer dan 61.000 BTC in beslag. Tegen de huidige koers vertegenwoordigt dat een waarde van ruim $6 miljard. Het gaat om een van de grootste inbeslagnames van cryptoactiva ooit in Europa.
Details van de bitcoinfraude
De rechtbank hoorde hoe Qian in 2017 uit China vluchtte. Zij reisde via Myanmar, Thailand, Laos en Maleisië en kwam uiteindelijk in het VK aan met een paspoort van St. Kitts en Nevis.
Ze probeerde de bitcoin om te zetten in contant geld. Vaak schakelde ze handlangers in om luxe goederen te kopen, zoals sieraden en horloges, terwijl ze verbleef in dure hotels in heel Europa. De Britse autoriteiten kwamen Qian in 2018 voor het eerst op het spoor bij de aankoop van een pand in Londen, maar zij wist nog zes jaar uit handen van de politie te blijven.
Ze werd uiteindelijk in april 2024 aangehouden in York, in Noord-Engeland, na een politieonderzoek naar haar handlanger Ling Seng Hok, die bitcoin overdroeg die aan het piramidespel werden gelinkt.
De handlangers van Qian zijn eveneens veroordeeld. Wen Jian, die hielp de bitcoins om te zetten in contant geld en luxe goederen, kreeg vorig jaar al een celstraf. Ling kreeg bijna vijf jaar gevangenisstraf nadat hij schuld had bekend aan witwassen.
Volgens de aanklager is deze zaak qua omvang een van de grootste witwaszaken ooit in het Verenigd Koninkrijk. Het gaat bovendien om de grootste bevestigde inbeslagname van criminele vermogens in Europa.
Tijdens de uitspraak noemde rechter Sally-Ann Hales Qian de ‘architect’ van het schema. Ze handelde volgens de rechter uit ‘pure hebzucht’. Aanklagers benadrukten dat sommige slachtoffers hun volledige spaargeld, hun huis en zelfs hun huwelijk zijn kwijtgeraakt.Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Historische resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
De strafzaak is afgerond, maar een civiele procedure bij het High Court in Londen loopt nog. Daar wordt gekeken naar compensatie voor meer dan 1.300 slachtoffers die zich hebben gemeld.Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Historische resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
Advocaten van Qian voerden aan dat zij nooit de bedoeling had iemand te bedriegen. Ze wijzen erop dat de enorme koersstijging van bitcoin – van ongeveer $ 3.600 in 2018 naar grofweg $ 100.000 nu – kan betekenen dat de uiteindelijke terugbetaling zelfs hoger uitvalt dan de oorspronkelijke schade. Een woordvoerder van de Londense politie bevestigde dat de Britse en Chinese autoriteiten samenwerken bij het opsporen van voortvluchtigen en het terughalen van vermogens over de grens.Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Historische resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
Het in Tokio genoteerde Bitcoin-reservebedrijf Metaplanet heeft een door Bitcoin gedekte lening van $100 miljoen aangesproken. Daarmee wil het bedrijf zijn bitcoinvoorraad verder uitbreiden, de inkomstenactiviteiten laten groeien en mogelijk ook eigen aandelen inkopen nu de marktvolatiliteit toeneemt.
De lening werd op 31 oktober afgesloten en vandaag, op 4 november, bekendgemaakt. Het is de eerste opname uit de kredietfaciliteit van $ 500 miljoen die Metaplanet eind oktober aankondigde.
Volgens het bedrijf wordt het grootste deel van de middelen ingezet voor extra aankopen van bitcoin.
De lening van Metaplanet is gedekt door 30.823 BTC, met een geschatte waarde van ongeveer $3,5 miljard. Het gaat daarmee om slechts 3 procent van de totale bitcoinreserves. Dat onderstreept volgens het bestuur een behoudend financieel beleid, aldus CoinPost.
De overeenkomst kent geen vaste looptijd. Metaplanet kan de lening op ieder moment terugbetalen, wat het bedrijf veel speelruimte geeft. De kredietverstrekker is niet bekendgemaakt, maar biedt naar verluidt soepele dagelijkse verlengingsvoorwaarden en een variabele rente die is gekoppeld aan Amerikaanse referentierentes.
Metaplanet breidt Bitcoin-inkomsten en aandeleninkoop uit
Metaplanet meldt dat een deel van de lening ook naar de groeiende activiteiten rond Bitcoin-inkomsten gaat. Dat bedrijfsonderdeel genereert rendement via cash-gedekte optieconstructies. Deze strategie levert premie-inkomsten op terwijl het bedrijf BTC langdurig aanhoudt. De structuur is bedoeld om koersschommelingen deels op te vangen.
Die divisie is hard gegroeid. In het derde kwartaal van 2025 genereerde zij volgens de rapportages ¥24,4 miljard ($160 miljoen) aan omzet, een verviervoudiging ten opzichte van een jaar eerder.
Een deel van de middelen kan ook worden gebruikt voor Metaplanets aandeleninkoopprogramma van ¥75 miljard, dat eind oktober is goedgekeurd. Het bedrijf is van plan eigen aandelen terug te kopen zodra de beurswaarde onder de waarde van de bitcoinreserves daalt. Die grens werd vorige maand al bereikt, toen de aangepaste nettovermogenswaarde-ratio terugliep naar 0,99×.
De Japanse bitcoin-treasurygigant
Sinds de omslag weg van IT-diensten eerder dit jaar is Metaplanet uitgegroeid tot Japans grootste zakelijke bitcoinhouder. Het bedrijf staat nu wereldwijd op de vierde plaats, achter Strategy, Marathon Digital en Hut 8 Mining.
De in Tokio genoteerde onderneming heeft zich gestort op een ambitieus doel: eind 2027 210.000 BTC in bezit hebben. Daarmee wil Metaplanet zijn positie versterken als de meest agressieve institutionele bitcoinverzamelaar van Azië.
De schatkiststrategie lijkt sterk op die van Strategy. Dat bedrijf blijft schuldpapieren en aandelen uitgeven om zijn bitcoinpositie verder uit te bouwen, die inmiddels boven 641.000 BTC ligt.
Metaplanet werkt samen met SBI VC Trade voor bewaring en handelsafwikkeling. Het bedrijf zegt over ‘voldoende onderpand’ te beschikken om forse koersdalingen op te vangen zonder liquidatierisico. Op het moment van schrijven noteerde bitcoin rond $102.600, een daling van ongeveer 1 procent op dagbasis.
Michael Saylor staat erom bekend groot te denken. Toch lijkt zijn nieuwste strategie voor het bitcoinbeleid van Strategy zijn meest gedurfde tot nu toe.
In een uitgebreid interview met Bitcoin Magazine deelde medeoprichter Michael Saylor zijn langetermijnvisie. Het doel: een bedrijfsbalans opbouwen met een waarde van één biljoen dollar in bitcoin. Met dat kapitaal wil hij het wereldwijde kredietsysteem fundamenteel hervormen.
‘Ik denk dat het einddoel is om één biljoen dollar aan bitcoin op te bouwen, waarna we jaarlijks met 20 tot 30 procent blijven groeien’, zei Saylor tegen George Mekhail, directeur bij Bitcoin for Corporations. ‘We streven naar onderpand ter waarde van een biljoen dollar dat elk jaar met 30 procent toeneemt.’
Schaal staat centraal in Saylors visie. Hij gelooft dat Strategy – samen met andere bedrijven met een bitcointreasury – uiteindelijk die grens van een biljoen dollar aan BTC kan overstijgen.
Is dat doel eenmaal bereikt, dan zal de historische gemiddelde groei van bitcoin – zo’n 21 procent per jaar – het opgebouwde kapitaal aanzienlijk vergroten.
Kredietverlening op basis van bitcoin met aantrekkelijke rendementen
Daarnaast ziet Saylor mogelijkheden om kredieten te verstrekken met bitcoin als onderpand. De verwachte rendementen liggen volgens hem aanzienlijk hoger dan binnen het traditionele fiatsysteem.
Volgens Saylor ontstaat er dan een dubbel vliegwiel: digitale reserves die steeds meer waard worden en tegelijk dienen als fundament voor een nieuwe digitale kredietmarkt.
Anders dan in het huidige fiatsysteem, waarin de risicovrije rente vaak kunstmatig laag blijft, kan krediet met bitcoin als onderpand mogelijk gezondere rendementen bieden. Die liggen naar schatting twee tot vier procentpunten hoger dan bij traditionele bedrijfs- of staatsobligaties.
Volgens Saylor kan dit de wereldwijde kredietmarkten nieuw leven inblazen. In plaats van jarenlang te worden blootgesteld aan ‘financiële onderdrukking’, zoals in Europa of Japan, waar biljoenen dollars vastzitten in laag-renderende obligaties, zou digitaal krediet met bitcoin als dekking hogere opbrengsten en meer transparantie kunnen opleveren.
Doordat het kapitaal dubbel is overgekapitaliseerd, stelt hij, kan het systeem zelfs veiliger zijn dan de meeste conservatieve AAA-bedrijfsobligaties.
Traditionele financiële instrumenten veranderen geleidelijk in indirecte bitcoinvehikels
Saylor kijkt verder dan alleen krediet. Naarmate bitcoin een vaste plek krijgt op de balansen van bedrijven, verzekeraars, banken en zelfs staatsfondsen, zullen aandelenindexen zoals de S&P 500 geleidelijk evolueren tot indirecte bitcoinvehikels.
Die verschuiving zou ook de aandelenmarkten versterken. Ondernemingen profiteren dan van het cumulatieve groeieffect van bitcoin.
De impact reikt verder dan alleen krediet. Denk aan spaarrekeningen met 8 tot 10 procent rente in plaats van nagenoeg niets. Geldmarktfondsen in bitcoin in plaats van fiat. En verzekeringsproducten die zijn herontworpen op basis van bitcoin als onderpand.
Technologiereuzen zoals Apple en Google zouden bitcoinbewaring en -diensten kunnen integreren in hun wereldwijde platformen. Daarmee kunnen ze in korte tijd honderden miljoenen mensen toegang geven tot de digitale economie.
In dit scenario nemen bedrijven met Bitcoin-treasury’s de rol op zich van aanjager van een nieuw financieel stelsel. Volgens Saylor vormt dit de fundament voor het bankwezen, krediet en de kapitaalmarkten van de 21e eeuw.
De schaal kan oplopen tot tientallen biljoenen aan digitaal krediet, ondersteund door honderden biljoen aan bitcoinvermogen. Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Historische resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
Volgens hem leidt die transformatie tot een wereld die slimmer, sneller en krachtiger is. Een systeem dat tien keer beter presteert dan het huidige. Deelnemers aan de bitcoineconomie zouden daar flink van profiteren. Wie erbuiten valt, loopt belangrijke voordelen mis.
In de laatste volledige week van september heeft Strategy zijn bitcoinreserve vergroot. Het bedrijf kocht 196 bitcoin voor in totaal € 22,1 miljoen. De gemiddelde aankoopprijs kwam uit op € 113.048 per stuk.
‘Je hoeft alleen twaalf woorden op te schrijven – iedereen kan dat.’
Deze uitspraak hoor je waarschijnlijk het vaakst als het over zelfbeheer van bitcoin gaat. Het klinkt simpel: een paar woorden opschrijven, dat lukt iedereen toch? Kritiek en bezwaren worden afgedaan als angst, twijfel en onzekerheid. Al die FUD zou zogenaamd verdwijnen met die ene zin: ‘Haal je munten van Coinbase af, nu!’
Maar zo werkt het niet.
Dit is een misleidend beeld. Het is net zo simplistisch als zeggen: ‘Schieten is alleen mikken en de trekker overhalen – dat kan iedereen.’ Veilig schieten vraagt om veel meer. Je moet eerst begrijpen wat een vuurwapen is en welke gevolgen het gebruik ervan kan hebben. Gevolgen die niet terug te draaien zijn.
Een vuurwapen is geen speelgoed. Het is een instrument dat levens kan beëindigen. Zonder dat besef gaan mensen er te achteloos mee om. Als iemand door onvoorzichtig gebruik schade aanricht, is dat onomkeerbaar.
Je kunt de tijd niet terugdraaien of iemand weer tot leven wekken. Net zo min als je een verzonden bitcointransactie kunt terughalen.
Twaalf woorden opschrijven is geen oplossing op zich. Gebruikers moeten eerst echt begrijpen wat die twaalf woorden betekenen. Ze moeten beseffen dat die woorden hun geld vertegenwoordigen. En dat die geheim en veilig bewaard moeten worden om hun bitcoin te beschermen. Alleen iets opschrijven betekent nog niet dat het besef er ook daadwerkelijk is.
Daarna moeten ze die twaalf woorden ook nog daadwerkelijk fysiek beveiligen om ze geheim te houden.
Kunnen mensen hun mnemonic seed überhaupt fysiek veilig bewaren? Hebben ze een kluis? Wonen ze samen met anderen? Moeten ze rekening houden met een partner of kinderen? Brengt samenwonen extra personen in huis? En zijn die te vertrouwen?
Wat met oplichters, hackers en social engineers? Is iemand waakzaam genoeg om te herkennen met wie hij of zij te maken heeft? Begrijpen ze wat kwaadwillende actoren proberen te bereiken, zoals toegang tot hun sleutels? Weten ze hoe je software controleert die niet via de App Store wordt gedownload? En zien ze het verschil tussen een betrouwbare en frauduleuze app die wél in de App Store staat?
En hoe zit het met compatibiliteit op de langere termijn? Werkt een bepaald apparaat of softwarepakket met afwijkende standaarden, zoals eigen back-upsystemen? Snappen gebruikers die technische keuzes überhaupt? Of leidt het er uiteindelijk toe dat ze toch derde partijen moeten vertrouwen, die misbruik kunnen maken van de situatie als hun wallet of back-up over tien jaar niet compatibel blijkt met nieuwe oplossingen?
En dan hebben we het nog niet eens over hardwarewallets gehad. Kan iemand de integriteit van zo’n apparaat beoordelen? Sterker nog: zijn de meeste mensen überhaupt in staat te bepalen of de architectuur en het achterliggende bedrijf betrouwbaar zijn?
Dit zeg ik niet om mensen af te schrikken van zelfbeheer of om defaitistisch te klinken. Het is een realiteitstoets. Bitcoin heeft mensen nodig die hun cryptoactiva zelf beheren en gebruiken, zodat het netwerk op lange termijn gedecentraliseerd blijft. Zolang dat proces eng en onwennig aanvoelt, zullen mensen het simpelweg vermijden.
Zo simpel is het. Mensen keer op keer waarschuwen om geen fouten te maken, voorkomt die fouten niet. Blijven herhalen dat ze niet bang hoeven te zijn, neemt die angst niet weg. Doen alsof technische valkuilen niet bestaan omdat jij of ik ermee overweg kunnen, helpt de gemiddelde gebruiker niet verder.
Er zijn genoeg hulpmiddelen om deze problemen aan te pakken. Multisignature-schema’s maken sleutelrotatie mogelijk en bieden ruimte voor hulp bij vergissingen. Schnorr-multisig gaat nog een stap verder, met minder complexiteit voor de gebruiker. Beide benaderingen kunnen profiteren van aanvullende verbeteringen die de privacy versterken.
De manier waarop interfaces zijn ontworpen, kan gebruikers stevig beschermen tegen oplichters. Ook de architectuur van wallets en apparaten speelt daarbij een rol. In sommige gevallen kan die zelfs aanvalsvectoren elimineren of ze onschadelijk maken wanneer ze beperkt blijven tot één apparaat of softwarepakket.
Zelfs nu, meer dan tien jaar nadat ik voor het eerst een Bitcoin-multisignaturewallet gebruikte, is het nog steeds omslachtig, onduidelijk en soms gewoonweg onmogelijk om zo’n wallet op te zetten met meerdere onafhankelijke softwarepakketten.
Als we willen dat mensen op grote schaal hun cryptoactiva zelf beheren – wat cruciaal is voor de decentralisatie van Bitcoin – dan moeten die obstakels worden weggenomen. Interfaces moeten écht intuïtief zijn. Oplossingen moeten onderling compatibel zijn, ongeacht de vendor of software. Gebruikers hebben iets nodig dat lijkt op de ondersteuning die ze gewend zijn binnen het traditionele financiële systeem. Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.
Zonder verandering zal vrijwel niemand de controle over zijn eigen fondsen nemen. Zolang er geen goede tools worden ontwikkeld en verbeterd, en zolang systemen niet op elkaar aansluiten, blijft zelfbeheer voor veel mensen buiten bereik.
Er moet worden geëxperimenteerd met dit soort oplossingen. Ze moeten grondig worden getest en verder worden verfijnd. Uiteindelijk moeten ze aansluiten op wat een doorsnee gebruiker echt nodig heeft om zich veilig te voelen bij zelfbeheer – én om daadwerkelijk veilig te zijn.
Voelt men zich er niet veilig bij, dan doet men het simpelweg niet.
Nieuwe ontwikkelingen in quantumcomputing vestigen opnieuw de aandacht op mogelijke gevolgen voor Bitcoin. In een recent rapport schetsen we de huidige stand van zaken, het dreigingsmodel voor Bitcoin en de overwegingen voor vervolgstappen. Deze publicatie vat onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen samen. Het volledige rapport lees je hier.
Tijdlijn voor bitcoin en de voorbereiding op quantumcomputers
Wij presenteren een migratiestrategie met twee mogelijke routes voor Bitcoin in reactie op een doorbraak in quantumcomputing.
Langetermijnpad: Deze bredere aanpak gaat uit van voldoende tijd voordat quantumcomputers daadwerkelijk een bedreiging vormen. Gebaseerd op eerdere protocolaanpassingen, zoals SegWit en Taproot, schatten we dat een volledige overstap op quantumveilige technologie ongeveer zeven jaar kan duren.
Kortetermijnscenario: Deze route fungeert als noodmaatregel bij een onverwachte doorbraak in quantumcomputing. De nadruk ligt op het snel invoeren van beschermende maatregelen om het Bitcoinnetwerk te beveiligen. De implementatie zou ongeveer twee jaar in beslag nemen.
In beide scenario’s zijn fondsen die zorgvuldig worden beheerd – opgeslagen op gehashte adresvormen zoals P2PKH of P2WPKH zonder adreshergebruik – al beschermd tegen quantumaanvallen. Maar om deze fondsen ook veilig uit te kunnen geven in een post-quantumtijdperk, is extra infrastructuur vereist. Die wordt naar verwachting ontwikkeld tijdens de tweede fase van beide tijdlijnen.
Quantumcomputers: wanneer komen ze, en wat kunnen ze dan?
Als quantumcomputers op grote schaal realiteit worden, kunnen ze enorme versnellingen opleveren voor specifieke soorten berekeningen. Ze maken gebruik van principes uit de quantummechanica. Vooral zorgwekkend zijn de zogenoemde cryptografisch relevante quantumcomputers (CRQC’s): machines die de wiskundige basis van moderne cryptografie kunnen doorbreken. Daardoor worden algoritmen zoals Elliptic Curve Cryptography (ECC) – cruciaal voor de beveiliging van Bitcoin – kwetsbaar.
Hoewel quantumcomputing al decennialang onderwerp is van theoretisch onderzoek, blijven grote technische obstakels bestaan. Vooral het ontwikkelen van grootschalige quantummachines, zoals CRQC’s (Cryptographically Relevant Quantum Computers), blijkt bijzonder lastig. Tot nu toe heeft geen enkele quantumcomputer klassieke supercomputers overtroffen bij het oplossen van commercieel relevante vraagstukken. Ook is er nog geen systeem dat moderne cryptografie aantoonbaar bedreigt.
Verwachte tijdschema’s voor CRQC’s
Technologische vooruitgang laat zich moeilijk voorspellen. Ontwikkelingen verlopen zelden lineair, en doorbraken komen vaak onverwacht. In reactie op mogelijke veranderingen binnen de cryptografie hebben verschillende organisaties tijdschema’s opgesteld voor de overgang naar nieuwe cryptografische handtekeningen.
Een van de meest toonaangevende initiatieven komt van het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology (NIST). Deze organisatie coördineert de ontwikkeling van cryptografische standaarden. In zijn aanbevelingen benadrukt NIST twee belangrijke mijlpalen:
Vanaf 2030 moeten traditionele encryptiemethoden, zoals ECDSA en RSA, geleidelijk worden uitgefaseerd.
Uiterlijk in 2035 moeten alle cryptografische systemen volledig zijn overgeschakeld op post-quantum-algoritmen.
Het Britse National Cyber Security Centre hanteert een vergelijkbare strategie. Hun migratiekader bestaat uit drie fasen en is gericht op een volledige overgang naar post-quantumcryptografie in 2035. Ook andere partijen, zoals de EU en China, werken actief aan strategieën voor post-quantumcryptografie. Formele tijdschema’s zijn daarbij nog niet gepubliceerd.
Binnen de sector zetten verschillende grote bedrijven al stappen. Onder andere Cloudflare, Signal en Google passen inmiddels post-quantumcryptografie toe. Ze maken gebruik van hybride handtekeningsschema’s waarin traditionele encryptie wordt gecombineerd met post-quantum-algoritmen. Een aanvaller moet dan beide systemen kraken om toegang te verkrijgen. Ook Apple heeft aangekondigd de overstap te willen maken. Naarmate PQC uitgroeit tot industriestandaard, zullen waarschijnlijk meer bedrijven volgen.
Wat staat er op het spel?
De financiële gevolgen van een mogelijke kwantumbedreiging voor Bitcoin zijn aanzienlijk. Figuur 2 toont een analyse waaruit blijkt dat circa 6,51 miljoen bitcoin mogelijk kwetsbaar is voor kwantumaanvallen. Tegen de huidige waardering vertegenwoordigt dat meer dan $ 700 miljard, oftewel 32,7% van het totale aanbod. Het gaat onder meer om fondsen op adressen die hergebruikt zijn, tegoeden beschermd met scripttypes die gevoelig zijn voor kwantumtechnologie, en activa op forks zoals Bitcoin Cash waarbij de publieke sleutel al is vrijgegeven.
Dreigingsmodel voor Bitcoin: waar liggen de grootste risico’s?
Quantumcomputers kunnen twee essentiële onderdelen van Bitcoin aantasten: het minen en de transactiesignaturen. Bij quantum mining ontstaat een probleem omdat het bundelen van rekenkracht lastig wordt. Grote quantum miners krijgen daardoor een onevenredig voordeel, wat de decentralisatie onder druk zet. Bij transactiesignaturen ligt het risico directer.
Een CRQC (cryptographically relevant quantum computer) zou in staat zijn om privésleutels af te leiden uit publieke sleutels. Daarmee kunnen fondsen worden gestolen.
De tijdlijnen van deze twee dreigingen verschillen aanzienlijk. Een quantumcomputer bouwen die beter presteert dan moderne ASIC-miners is technisch veel complexer dan een die digitale handtekeningen kan kraken. Dat komt onder meer doordat quantumprocessors trager zijn en werken met lage kloksnelheden. Ze kunnen niet tippen aan de gespecialiseerde hardware die wordt gebruikt voor Bitcoin mining. Bovendien zijn quantumalgoritmes lastig te paralleliseren.
Signaturen
Een CRQC doorbreekt het uitgangspunt dat het onmogelijk is om een privésleutel af te leiden uit de bijbehorende publieke sleutel bij ECC-gebaseerde systemen. Daardoor kan een aanvaller fondsen stelen. Binnen Bitcoin toont iemand het eigendom van een UTXO aan door een transactie te ondertekenen met de privésleutel die hoort bij de publieke sleutel. Als een CRQC deze privésleutel weet af te leiden, kunnen de fondsen worden uitgegeven.
Dit creëert twee aanvalsscenario’s. Bij uitgaven vanaf gehashte adressen worden publieke sleutels tijdelijk zichtbaar. Aanvallers hebben dan een kort venster — soms slechts minuten of uren — om de privésleutel te bepalen en fondsen weg te sluizen, mogelijk via chain reorganisaties.
Bij bepaalde outputtypes, zoals P2PK, P2MS en P2TR, blijven publieke sleutels zichtbaar zodra de fondsen zijn ontvangen. In die gevallen hebben aanvallers onbeperkt de tijd voor een quantumaanval. Wordt een adres hergebruikt, dan verandert de tijdelijke kwetsbaarheid van gehashte adressen in een permanente blootstelling. De publieke sleutel blijft namelijk op de blockchain zichtbaar na de eerste transactie.
Zoals in figuur 3 te zien is, zijn adressen met aanzienlijke waarde en zichtbare publieke sleutels — bijvoorbeeld van institutionele partijen die adressen hergebruiken — het meest kwetsbaar.
Mining
Bij Bitcoin mining geldt: hoe meer rekenkracht men inzet, hoe groter de kans om een geldig blok te vinden. Grover’s algoritme — een quantum zoekmethode — zorgt voor een kwadratische versnelling bij brute-force zoekopdrachten. In tegenstelling tot klassieke mining is dit algoritme echter lastig te paralleliseren. Daardoor kunnen grote gecentraliseerde quantumspelers een oneerlijk voordeel behalen. In plaats van meer participatie, kan dit leiden tot verdere centralisatie.
Naast het risico op centralisatie kunnen quantum miningtechnieken het strategisch gedrag van miners beïnvloeden. Dit kan de betrouwbaarheid van de blockchain aantasten. Zo kunnen er meer ‘stale blocks’ ontstaan: blokken die gelijktijdig worden gevonden, maar niet in de hoofdketen terechtkomen. Een toename van stale blocks maakt bepaalde aanvallen, zoals selfish mining en double-spends, goedkoper en eenvoudiger uit te voeren.
Zoals eerder benoemd, is de ontwikkeling van een quantumcomputer die beter presteert dan moderne ASIC-miners op korte termijn niet waarschijnlijk. CRQCs die digitale signaturen kunnen breken, lijken technologische gezien realistischer binnen afzienbare tijd. Daarom vormt quantum mining voorlopig geen acuut veiligheidsrisico. De kans dat deze techniek de komende decennia wordt toegepast, blijft klein. Toch is het waardevol om Proof-of-Work-mechanismen in het licht van toekomstige quantumtechnologieën te blijven onderzoeken. Door potentiële risico’s en oplossingen beter te begrijpen, kan het ecosysteem zich voorbereiden op een toekomst waarin quantum mining realiteit wordt.
Overgang naar quantumveilige beveiliging: waar liggen de grootste uitdagingen?
Quantum-Veilige Handtekeningen
Cryptografische handtekeningen die bestand zijn tegen kwantumcomputers worden al tientallen jaren onderzocht. In de afgelopen jaren is de interesse flink toegenomen en is ook de ontwikkeling in een stroomversnelling geraakt. Dat heeft geleid tot kandidaatprotocollen zoals SPHINCS+, FALCON en andere opties. Toch is het een relatief jong vakgebied. Meerdere voorstellen die aanvankelijk veilig leken, bleken later kwetsbaar te zijn – soms zelfs voor klassieke computers. Zo werd ook SIKE gekraakt.
Het vertrouwen in de huidige kandidaten groeit, maar het vakgebied blijft sterk in beweging. Tabel 1 laat een belangrijk nadeel van post-quantumhandtekeningen zien: sleutels en handtekeningen zijn aanzienlijk groter dan bij klassieke algoritmes zoals ECDSA en Schnorr, die nu in Bitcoin worden gebruikt. Ook duurt het valideren langer. Sommige voorstellen proberen dit nadeel te compenseren met het witness-discountmechanisme van SegWit. Daardoor kan de hoeveelheid data op de blockchain worden beperkt. Toch is het nog onduidelijk wat de beste manier is om quantum-veilige handtekeningen in het protocol onder te brengen. Daarnaast laten de prestaties van deze schema’s soms te wensen over. Ze bieden bovendien nog niet alle functionaliteit die klassieke handtekeningen wel hebben. Dat speelt vooral bij toepassingen in het Lightning Network en andere geavanceerde toepassingen. Het onderwerp blijft een actief onderzoeksgebied binnen de cryptografie, en verdere verbeteringen worden op korte termijn verwacht.
Migratiepaden
Als de Bitcoin-gemeenschap besluit om kwetsbare fondsen over te zetten naar quantum-resistente formaten, moeten in korte tijd grote aantallen UTXO’s worden verplaatst. Er worden momenteel meerdere strategieën onderzocht, elk met hun eigen afwegingen. Sommige benaderingen richten zich op het veilig uitgeven van outputs met gehashte adressen, waarbij de publieke sleutel pas laat wordt vrijgegeven. Andere voorstellen doen suggesties om het gebruik van direct kwetsbare UTXO’s tegen quantumaanvallen te beperken of te reguleren. Zulke strategieën vereisen meestal veranderingen in de consensusregels, zoals via een soft fork. Tegelijk vormt het in de praktijk verplaatsen van grote volumes UTXO’s een aanzienlijke uitdaging. Zelfs met continue toewijzing van blokruimte kan dit proces tussen de 4 en 18 maanden duren.
Filosofisch Dilemma: Laten we toe dat fondsen worden gestolen?
De Bitcoin-gemeenschap staat voor een fundamentele vraag: moeten quantum-kwetsbare fondsen permanent onbruikbaar worden gemaakt (‘verbrand’), of toegankelijk blijven voor quantumcomputers (‘gestolen’)? Deze afweging raakt aan de kernwaarden van Bitcoin, zoals eigendomsrecht, weerstand tegen censuur en onveranderlijkheid. Bij de burn-benadering wordt quantumkwetsbaarheid gezien als een fout in het protocol. Die moet conservatief worden gerepareerd, om te voorkomen dat vermogen wordt herverdeeld ten gunste van degene die als eerste over een krachtige quantumcomputer beschikt. De steal-benadering daarentegen stelt dat verbranding het eigendomsrecht schendt. Daarbij zouden tegoeden worden afgenomen van gebruikers die het risico niet kennen of niet op tijd kunnen migreren.
De gevolgen van deze keuze zijn niet alleen filosofisch, maar ook economisch. Een collectieve burn zou miljoenen bitcoins permanent uit circulatie halen. Dat kan de waarde van de resterende munten verhogen en biedt de markt meer zekerheid. Wordt quantumdiefstal toegestaan, dan ontstaat er een grootschalige verschuiving van vermogen naar partijen met toegang tot quantumtechnologie. Dat zou leiden tot grote onzekerheid en langdurige volatiliteit, naarmate tegoeden systematisch verdwijnen. De besluitvorming over dit vraagstuk vormt een belangrijk moment in de ontwikkeling van Bitcoin-governance. De gemeenschap moet veiligheid afwegen tegen fundamentele principes zoals gebruikerssoevereiniteit en non-interventie.
Wat nu?
De opkomst van krachtige quantumcomputers (CRQC’s) zou een grote omslag betekenen voor de digitale wereld. Veel van de huidige beveiligde communicatie, authenticatie en infrastructuur komt dan onder druk te staan. Hoewel quantumcomputers momenteel nog niet praktisch inzetbaar zijn, wordt er al volop gewerkt aan voorbereidingen om Bitcoin tegen deze dreiging te beschermen. Binnen de cryptografiegemeenschap én onder Bitcoin-ontwikkelaars loopt onderzoek naar risico’s en mogelijke oplossingen. In dit rapport belichten we twee gebieden die op korte termijn aandacht vereisen: het stoppen van adreshergebruik en het kritisch heroverwegen van de burn-versus-steal-benadering bij kwetsbare fondsen.
Het moment om proactief te handelen is nu. Die kans blijft niet oneindig bestaan. Op de hoogte blijven van ontwikkelingen in quantumtechnologie en cryptografie is essentieel, net als het verkennen van mitigatiestrategieën en de bredere effecten daarvan op het Bitcoin-ecosysteem. Wie wil bijdragen aan de langetermijnveiligheid van Bitcoin in een post-quantumtijdperk, moet nu al doordachte en weloverwogen stappen zetten. Alleen dan kunnen we straks met kennis van zaken besluiten nemen, zolang de tijd nog in ons voordeel is.
Deze gastbijdrage is geschreven door Clara Shikhelman en Anthony Milton. De opvattingen in dit artikel zijn volledig hun eigen en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs de standpunten van BTC Inc of Bitcoin Magazine.
Misschien is thuis mijnen wel de beste manier om het Bitcoinnetwerk te decentraliseren. En de huidige ontwikkelingen wijzen in die richting.
Gisteren kondigde Solo Satoshi de Bitaxe Touch aan. Dat is het nieuwste apparaat in de wereld van thuis mijnen, gebouwd door ACS ASIC Repair.
Dit nieuwe apparaat maakt gebruik van de BM1370 ASIC-chip uit de Bitmain S21 Pro. De maximale hashrate bedraagt 1,6 TH/s.
Het apparaat krijgt een touchscreen. Daarop zijn statistieken van het Bitcoinnetwerk te zien, zoals de totale netwerk-hashrate, de moeilijkheidsgraad en de blockhoogte.
Say hello to the future of Bitcoin home mining.
The world’s first open source touch screen Bitcoin miner. Built on top of Bitaxe and AxeOS, this device marks another chapter in the Open Source Bitcoin Mining Revolution.
De innovatie achter de Bitaxe Touch wordt mede mogelijk gemaakt door de groep Open Source Miners United. Die is gestart door Skot van Bitaxe op Discord en telt inmiddels meer dan 5.500 leden. Enthousiastelingen delen er ideeën en ontwerpen voor nieuwe thuisminers.
Binnen de groep kan iedereen bijdragen aan de ontwikkeling van het Bitaxe-project. Er worden zelfs subsidies verstrekt aan bepaalde bijdragers.
De bijdragen van deze ontwikkelaars worden straks makkelijker wanneer Block zijn eigen ASIC-chip uitbrengt. Ontwikkelaars van mijnhardware kunnen die gebruiken in hun machines.
Voor wie technisch minder onderlegd is maar toch wil starten met thuis mijnen (en in een koud klimaat woont), is er de Heatbit. Dat is een gebruiksklaar mijnapparaat voor thuis dat ook fungeert als ruimteverwarmer en luchtfilter.
Hoewel er steeds meer nieuwe apparaten op de markt komen, staat thuis bitcoinminen nog altijd in de kinderschoenen. De potentie voor groei is aanzienlijk. Naarmate meer ontwikkelaars en particuliere gebruikers instappen, zal deze markt zich waarschijnlijk verder ontwikkelen.
De vooruitzichten voor thuismining zijn dan ook veelbelovend.
Dit artikel is eenTake. De meningen in deze bijdrage zijn uitsluitend die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijk de visie van BTC Inc. of Bitcoin Magazine.
Laat me eerlijk zijn: een hele bitcoin bezitten is een van de slimste keuzes die je kunt maken. Maar het wordt steeds lastiger. Toen ik zelf in 2016 begon met bitcoin, lag de prijs tussen de $400 en $500. Een volledige bitcoin kopen was toen nog haalbaar.
Inmiddels is dat een compleet ander verhaal.
De prijs van bitcoin schommelt nu rond de €93.000. Zelfs een halve bitcoin kopen is voor veel mensen niet meer haalbaar. Ter vergelijking: Amerikanen onder de 35 jaar hebben gemiddeld €19.100 aan spaargeld. Dat is nog geen kwart van wat 1 BTC vandaag kost. Voor millennials en zoomers blijft een hele bitcoin vaak een droom. Voor de meeste mensen is het simpelweg niet realistisch meer.
Wat me echt opvalt, is het volgende: er zijn slechts ongeveer 1 miljoen bitcoinadressen met meer dan 1 BTC. Zelfs als elk adres door een andere persoon wordt beheerd (wat niet zo is), gaat het om slechts 0,0125% van de wereldbevolking. Wie een wholecoiner is, behoort dus tot een van de meest exclusieve groepen ter wereld.
Vergelijk dat eens met traditionele miljonairs. Wereldwijd zijn er naar schatting 58 miljoen mensen met een vermogen van minstens 1 miljoen euro. Toch zijn er maar 21 miljoen bitcoin. Zelfs als elke miljonair er één zou willen hebben, zou dat niet lukken. Er zijn er simpelweg niet genoeg. Daarom is het waardevoller om wholecoiner te zijn dan fiatmiljonair. Fiatgeld kan onbeperkt worden bijgedrukt. In dat systeem kan in principe iedereen miljonair worden. Bitcoin daarentegen is schaars. De voorraad is beperkt.
Ben je miljonair maar bezit je nog geen volledige bitcoin? Dan wordt het tijd om wakker te worden. De race is begonnen, en velen grijpen mis. Ben je al wholecoiner? Gefeliciteerd. Je hoort bij die zeldzame 0,0125% die ooit zoveel bitcoin in bezit zal hebben. Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.
Het lijkt nu misschien weinig verschil te maken, maar over 20 of 30 jaar zul je je realiseren hoe bijzonder het is. Zoals Tuur Demeester zei: “Dit zijn de laatste maanden waarin 1 BTC nog bereikbaar is voor de hogere middenklasse.” Die uitspraak is me bijgebleven. Omdat ze klopt. Het venster sluit zich.
Doe je al mee aan deze race? Blijf dan doorgaan. Zit je nog aan de zijlijn? Dan is het tijd om in beweging te komen. De schaarste van bitcoin zal veel mensen buitenspel zetten.
Dit artikel is een Take. De meningen zijn volledig van de auteur en vertegenwoordigen niet noodzakelijk die van BTC Inc of Bitcoin Magazine.
In een blockchainnetwerk waarin deelnemers anoniem blijven, is een betrouwbaar coördinatiemechanisme essentieel. Hierbij is het zogenaamde ‘proof’-mechanisme – de manier waarop iets bewezen wordt – hetgeen wat bevestigt dat iemand voldoet aan de voorwaarden om een blok met transacties te mogen valideren. Daarmee laat een deelnemer zien dat hij te goeder trouw handelt. Een bekend consensusalgoritme is proof of stake (PoS). Dit wordt gebruikt om nieuwe blokken aan te maken, cryptoactiva te verspreiden en transacties te verwerken.
Dit mechanisme is een alternatief voor de oorspronkelijke methode: proof of work (PoW). In plaats van energieverbruik, zoals bij PoW, vereist PoS dat validators een deel van hun bezit in de bijbehorende cryptomunt inzetten. Deze inzet wordt hun ‘stake’ genoemd.
Om te voorkomen dat ze hun inzet verliezen, worden validators gestimuleerd om eerlijk te handelen. Ze moeten het onderling eens worden over de volgorde en geldigheid van transacties. Wie een grotere stake heeft, maakt meer kans om geselecteerd te worden voor het aanmaken van het volgende blok. Zo worden validators in een PoS-netwerk gekozen op basis van het aantal cryptovaluta dat zij vastzetten.
Vergelijking met proof of work
In plaats van een inzet vereist PoW aanzienlijke rekenkracht en veel energie om transacties te verwerken en nieuwe blokken te maken. Daarom wordt proof of stake vaak gezien als energiezuiniger en minder belastend dan PoW. Toch blijkt verderop in dit artikel dat dit niet helemaal juist is.
Beide consensusmechanismen zijn bedoeld om nieuwe blokken te produceren en transacties te valideren. Ze moeten ook de veiligheid en integriteit van het blockchainnetwerk garanderen, maar doen dat elk op een eigen manier.
Bij proof-of-work (PoW) proberen miners zo snel mogelijk het Byzantijnse generaalsprobleem op te lossen. Daarmee bereiken ze overeenstemming over de geldigheid van transacties. De miner die als eerste de target-hash voltooit, mag een nieuw blok aanmaken en ontvangt de blokbeloning — de token met waarde binnen het netwerk. Door altijd de keten met het meeste werk te kiezen, wordt onduidelijkheid op het netwerk voorkomen. Dubbele uitgaven worden tegengegaan doordat een blok met dubbele transacties minstens 51% van de wereldwijde rekenkracht nodig heeft om geaccepteerd te worden.
In Ethereums proof-of-stake (PoS) wordt het probleem van dubbele uitgaven anders aangepakt. Gebruikers bouwen op vaste tijdstippen ‘checkpoint blocks’ in. Die blokken worden goedgekeurd als tweederde van de validators instemt, via hun inzet in het netwerk. Op die manier ontstaat collectieve zekerheid over wat binnen het systeem als waarheid wordt beschouwd.
Een ander belangrijk verschil tussen PoS en PoW ligt in de onderliggende prikkels en ethiek. In een PoS-netwerk zijn de prikkels negatief: validators riskeren verlies van hun inzet bij kwaadwillig gedrag. In PoW werkt dat anders. Daar volgen miners de regels omdat ze beloond worden met cryptovaluta. De prikkel is dus positief en gebaseerd op beloning in plaats van straf.
Bitcoinminers die proberen de regels te omzeilen door ongeldige transacties of verkeerd geformatteerde blokken te creëren, worden genegeerd door de volledige nodes. Hun blokken worden dan niet opgenomen in de blockchain. Ze maken daardoor kosten voor niets — voornamelijk voor elektriciteit. Bovendien moeten ze minstens 51% van de rekenkracht bezitten om verder te bouwen op eerdere blokken. Lukt dat niet, dan raakt hun keten achterop en verspillen ze nog meer energie.
Een van de meest besproken aspecten van consensusmechanismen is de mate van decentralisatie en het vermogen die te behouden. PoW realiseert dit onder andere via een netwerk van actieve volledige nodes, die naast de miners een belangrijke rol hebben. Bij PoS is die rol beperkter. De betekenis van nodes binnen PoW werd duidelijk tijdens de blocksize-oorlog in 2017. Toen versloegen aanhangers van kleine blokken de lobby voor grotere blokken. Zij startten de user-activated soft fork (UASF) en kozen voor de BTC-keten, niet voor Bitcoin Cash (BCH). Deze historische fase toonde aan dat nodes zelfs grote bedrijven kunnen overstemmen en dat miners het netwerk niet beheersen — in tegenstelling tot de centrale rol van validators binnen PoS-systemen.
Zo werkt proof-of-stake
In een proof-of-stake-netwerk controleren en valideren deelnemers als validators de transacties. Zij kunnen ook nieuwe blokken aanmaken. Dat gebeurt op basis van de hoeveelheid native cryptomunten die zij ‘staken’, oftewel inzetten in het netwerk.
Validators worden willekeurig geselecteerd om het volgende blok toe te voegen. Die selectie gebeurt op basis van hun inzet: hoe meer cryptomunten een validator heeft gestaked, hoe groter de kans om gekozen te worden voor het valideren van transacties en het creëren van een nieuw blok.
Als een validator wordt geselecteerd om een nieuw blok aan te maken, moet hij alle transacties in dat blok controleren. Vervolgens worden die toegevoegd aan de blockchain. De validator moet nagaan of de transacties geldig zijn, of er geen sprake is van dubbele uitgaven, en of de afzender voldoende cryptomunten heeft om de transactie uit te voeren.
Zodra alle transacties in een blok zijn bevestigd, wordt een nieuw blok aangemaakt. Dat blok wordt toegevoegd aan de blockchain. De validator die het blok succesvol verwerkt, ontvangt een beloning in de vorm van native tokens voor zijn bijdrage aan het netwerk.
In een proof-of-stake-netwerk ontstaat consensus wanneer de meerderheid van de validators het eens is over de staat van de blockchain. Creëert een validator een blok dat door de meeste anderen wordt afgewezen, dan wordt dat blok verworpen. De validator kan daarbij zijn ingezette cryptovaluta verliezen.
Kritiek op Proof of Stake: Terechte zorgen en zwakke plekken
Proof of stake wordt vaak beschouwd als energiezuiniger en minder belastend dan proof of work. Maar die aannames zijn eenvoudig te betwisten. Bij proof of stake komen decentralisatie en veiligheid onder druk te staan. Bovendien vertoont het systeem gelijkenissen met het traditionele monetaire systeem, dat bekendstaat als inefficiënt en oneerlijk voor veel deelnemers.
Een belangrijk bezwaar tegen de vermeende voordelen van proof of stake is het risico op concentratie van rijkdom en macht. In een PoS-systeem hebben validators met een grotere inzet – oftewel meer vermogen – meer kans om transacties te valideren en nieuwe blokken aan te maken. Daardoor kan een vicieuze cirkel ontstaan waarin de rijkste validators steeds meer controle over het netwerk verkrijgen. De onderstaande tabel van Nansen Research laat duidelijk zien hoe de inzet binnen het Ethereum-proof-of-stake-systeem verdeeld is.
Die machtsconcentratie druist in tegen het principe van decentralisatie. Een kleine groep validators kan het besluitvormingsproces domineren. In tegenstelling tot proof of work, waar men hardware nodig heeft om te minen, kunnen PoS-validators hun macht uitbreiden puur op basis van hun initiële inzet. Extra bijdragen aan het netwerk zijn dan niet langer vereist om invloed te vergroten.
Een ander veelgehoord kritiekpunt op proof of stake is dat veel cryptovaluta’s, waaronder ether (ETH), gebruikmaken van zogenoemde pre-mine-constructies. Tokens worden daarbij al gemined vóór de publieke lancering. Oprichters, ontwikkelaars en vroege investeerders krijgen zo vroegtijdig toegang tot grote hoeveelheden vermogen. Dat geeft hen een aanzienlijk voordeel ten opzichte van latere deelnemers. Ook bij proof-of-work-blockchains komt dit ontwerp soms voor, maar binnen proof-of-stake-projecten is het gebruik ervan wijdverbreider. Dat komt doordat men er zonder nodes eenvoudiger in slaagt om via bezit invloed te verkrijgen.
Veelgehoorde kritiek op het PoS-consensusmechanisme:
Gebrek aan decentralisatie: validators met veel cryptovaluta maken meer kans om nieuwe blokken te creëren en beloningen te ontvangen. Ze hebben ook meer invloed op het netwerk. Daardoor kan de macht zich concentreren bij een klein aantal validators. Die situatie is nadelig voor zowel de veiligheid als de decentralisatie, en versterkt bestaande ongelijkheid in vermogensverdeling.
Manipuleerbaarheid van het validatieproces: wie 51% van de tokens in omloop bezit, kan het netwerk beïnvloeden. Daarmee wordt het eenvoudiger om transacties te manipuleren dan bij een 51%-aanval op proof of work, waarvoor men meer dan de helft van de totale rekenkracht van het netwerk zou moeten controleren.
Beveiliging: bij proof of stake (PoS) hangt de veiligheid van het netwerk af van de hoeveelheid cryptovaluta die door validators wordt vastgehouden. Als een grote groep validators samengaat, kan het netwerk daardoor gevoeliger worden voor aanvallen.
Complexiteit: er bestaan diverse vormen van proof of stake, zoals delegated PoS (DPoS), leased PoS (LPoS), pure PoS (PPoS) en andere hybride varianten. Al deze vormen zijn afgeleiden van een overgecompliceerd systeem. Dat maakt het lastig te doorgronden of helder uit te leggen. Hoe complexer het systeem, hoe groter de kans op falen.
Milieu-impact: proof of stake (PoS) krijgt vaak kritiek vanwege de ecologische gevolgen ervan. Die kritiek lijkt sterk op zorgen over het bestaande monetaire systeem. In tegenstelling tot proof of work (PoW), dat energieverbruik stimuleert, wordt PoS als minder energie-intensief beschouwd. Toch leidt de toename van blockchains die inefficiënte PoS-mechanismen gebruiken gezamenlijk tot een zwaarder ecologisch effect.
Nothing-at-stake-probleem: dit theoretische probleem in PoS-netwerken houdt in dat validators weinig risico lopen als ze meerdere versies van de blockchain creëren. Validators kunnen meerdere versies tegelijk maken in de hoop dat een versie als ‘de juiste’ wordt geaccepteerd. Daardoor kan het netwerk geen consensus bereiken, wat de veiligheid ondermijnt.
Lastige inschatting van het juiste inzetbedrag: het bepalen van de optimale hoeveelheid cryptovaluta om te staken in een PoS-netwerk is complex. Validators moeten hogere beloningen afwegen tegen het risico om hun inzet te verliezen.
Zou Bitcoin ooit overstappen op proof of stake?
De overstap van Ethereum van PoW naar PoS in september 2022 zorgde voor nieuwe ideeën in milieugerichte bedrijven. Daar klonk de oproep dat ook Bitcoin moest volgen, om zo afstand te nemen van het ‘extreme energieverbruik’ bij zijn huidige consensusmechanisme.
De verandering van Ethereum naar een PoS-systeem heeft de energieconsumptie niet met 99,95% verminderd. Deze berekening houdt namelijk geen rekening met het feit dat grote bedrijven en serverparken enorme hoeveelheden energie gebruiken om wereldwijd PoS-transacties af te ronden.
De Greenpeace-campagne ‘Change the Code‘, gefinancierd door Ripple Labs, is bedoeld om het energieverbruik van Bitcoin’s proof-of-work te ondermijnen. Het is een klassiek voorbeeld van hoe bedrijven verandering tegenwerken. In plaats daarvan houden ze een elitair systeem in stand, dat nu volledig weerspiegeld wordt in het consensusmechanisme van Ethereum.
Proof of work stelt meer voor dan een radicaal en eerlijk monetair voorstel. Het stimuleert ook innovatie op het gebied van hernieuwbare energie en maakt gebruik van verspilde of overtollige stroombronnen. Op de lange termijn levert dat meer milieuwinst op dan een ogenschijnlijk efficiënter PoS-systeem. Proof of stake verbergt vooral de energiekosten die via bedrijven worden ingekocht voor validatie.
De code van Bitcoin is gelukkig zeer goed bestand tegen dit soort aanvallen. Dat is een bewuste keuze geweest in de ontwikkeling ervan. Het is uiterst onwaarschijnlijk dat een voorstel tot aanpassing van de code zelfs maar de beginfase van overweging door de ontwikkelaars zou doorstaan. Laat staan dat het brede steun zou krijgen vanuit de gemeenschap.
Conclusie
In een vrije markt is het essentieel dat proof-of-work (PoW) en proof-of-stake (PoS) naast elkaar kunnen bestaan. Beide mechanismen moeten zich op een rendabele wijze kunnen ontwikkelen en hun aanhangers voordelen bieden. Bitcoin is niet alleen een innovatief monetair systeem, maar stimuleert ook technologische vooruitgang én probeert bij te dragen aan een betere impact op het milieu. Voorstanders van Bitcoin erkennen het belang van PoW binnen die ontwikkeling en nemen verantwoordelijkheid door anderen hierover te informeren.
Voor wie zich zorgen maakt over vermogensbescherming, financiële inclusie en een duurzamere leefomgeving, is er één logische keuze: een grensoverschrijdend en vergunningvrij geldsysteem dat harde monetaire eigenschappen combineert met technologische vrijheid.
Deze vorm van geld is bestand tegen censuur en veilig voor inbeslagname. Daarmee toont het de kracht van proof-of-work ten opzichte van proof-of-stake. In de komende jaren zou Bitcoin wel eens de enige blijvende vorm van waardeopslag kunnen worden. Achteraf zal de keuze voor proof-of-work dan logisch lijken.
Let op: cryptoactiva zijn zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.
